Het verhaal achter de patient

‘Wat is er gebeurd?’ Ze is jong, niet ouder dan 15-16 jaar. We zien haar op de huisartsenpost met meerdere hoofdwonden. Als boerendochter was het bezoekje aan de koeien vanochtend onderdeel van haar dagelijkse ritueel, maar ineens lag in plaats van stond ze tussen die koeien. Ze weet zelf ook niet hoe het gekomen is, ze is ook even buiten bewustzijn geweest. Haar moeder is nu bij haar. De moeder kijkt bezorgd. En tegelijkertijd zie ik een droevige blik in haar ogen. Ze vertelt dat Mara vanochtend niet gegeten heeft, zoals wel vaker het geval is in de ochtend. Een echte puber, schiet er door mijn hoofd.

We bekijken de wonden. We verdoven. We hechten. Met donker haar dat bijna dezelfde kleur als het hechtdraad heeft, en dat ook nog eens in grote hoeveelheden aanwezig is, is dat wel een uitdaging. Iedereen is rustig, en traag maar gestaag worden de wonden op Mara’s hoofd gedicht. Om het resultaat zo optimaal mogelijk te laten zijn, willen we de wond op haar voorhoofd plakken. We gaan ook voor een cosmetisch resultaat. Ik ga de lijm halen. Wanneer ik terugkom zie ik Mara huilen en ik vraag haar wat er is. ’Het heeft hier niks mee te maken’, zegt ze. ‘Ik moet aan mijn vader denken.’  Haar moeder zegt rustig: ‘Hij is 2 weken geleden overleden, na 2 jaar kanker te hebben gehad.’ Tot nu toe hebben we vooral assertieve jongens en meisjes gezien die op het voetbal en hockeyveld vaak een schop hadden gekregen. Dat waren gesprekken van een andere orde.

Ik vraag wat voor kanker het was. En of het afscheid mooi is geweest. Dat was het zeker. En dankzij de behandelingen hebben ze uiteindelijk veel langer van hem kunnen genieten dan aanvankelijk verwacht. Wat kan ik me ineens voorstellen dat je ‘out’ gaat tussen de koeien. Vooral nadat we de hele lage bloeddruk van dit meisje hebben gemeten. Zonder deze ingrijpende gebeurtenis is het ook niet gek dat er zoiets gebeurt bij een meisje van haar leeftijd.

Verder praten we niet over haar vader. We handelen alles zo snel en goed mogelijk af. ‘Was je nog van plan iets te doen vandaag?’ vragen we Mara. ‘Naar de koeien’, lacht ze, als boerendochter is dat een vast onderdeel van haar werkzaamheden op de zaterdagmiddag. En in afwezigheid van haar vader misschien nog wel meer. ‘En vanavond een feestje’. Ze lijkt weer redelijk hersteld met hernieuwde levenslust.

Nee, verdere diagnostiek lijkt niet op zijn plaats. Het waren de omstandigheden. Met hetzelfde gemak staat zij vermoedelijk vanmiddag weer tussen die koeien. En net zoals deze moeder en dochter de draad weer oppakken, gaan wij door naar de volgende patiënte: een jonge vrouw die in een meidoornstruik is gevallen na over een boomwortel te zijn gestruikeld. Ook zij zit vol plannen voor de zaterdagmiddag en avond. Ook hier proberen we de patiënte zoveel mogelijk te ondersteunen om die plannen in vervulling te laten gaan.

Is dat ‘medicine’? Is dat ‘care’? Het sluit in ieder geval aan bij het centraal stellen van de patiënt. Dat deze tweede patiënte vanwege andere verplichtingen pas later op de middag die tweede pil in kan nemen wordt prima bevonden. Ook zo gaat het lukken. En waarschijnlijk met zelfs een beter resultaat, omdat zij niet door andere dingen belemmerd wordt. Dat is voor mij geneeskunde ten top, en wanneer hier naast de patiënt ook de zorgverlener in mee wordt genomen helemaal. Ook voor hen geldt dat zij soms af moeten wijken van de standaard, en ‘verloren’ tijd bijvoorbeeld inhalen op andere momenten (waar zij zelf al verschillende oplossingen voor hebben bedacht). Ook hier geldt dat het verhaal belangrijk is. En vertrouwen.